تبلیغات
میبدشناسی جانب اللهی - چکیده دفتردوم وسوم چهل گفتار


Admin Logo
themebox Logo
تاریخ:سه شنبه 29 آذر 1390-08:35 ب.ظ

چکیده دفتردوم وسوم چهل گفتار

چهل گفتاردرمردم شناسی میبد

چکیده دفتردوم وسوم

این مجلددر واقع دنباله مباحث قبلی و چگونگی بهره برداری اقتصادی از قنات است،به بیان دیگر در این دفاتر نظام تولید و مصرف ( شامل مباحث خوراك ،پوشاك مسكن(دفتردوم) ونظام كشاورزی وصنایع دستی بومی(دفترسوم) ) ازدیدگاه مردم شناسی مورد بررسی قرار گرفته است.

خوراك و پوشاك مردم میبد تاسه ،چهار دهه قبل بیشتر از تولیدات صنایع بومی وابسته به نظام تولیدزراعی تأمین می‌شد مثلاً از گندمی كه خود می كاشتند،دهها نوع نان تهیه می‌کردند         معروف ترین و رایج ترین این نان‌ها ، نان “ساج “یا چپاتی (čpâti) بود،كه هنوز در برخی خانه‌ها می‌پزند، برای پخت آن تابه بیضی شكلی از جنس آهن به نام “ساج“ را روی اجاق می‌گذارند، داغ كه شد خمیر را روی آن می ریزند و با حرارت ملایم آتش اجاق نان  می‌پزد،اگر بخواهند“دو رو“ (doru) یا به‌اصطلاح “ لمبگ“ lombog)) باشد،چونه‌ی خمیر را آرد مال كرده روی “ساج“پهن    می‌كنند ،وقتی یك طرف آن پخت نان را از روی “ ساج“بر می‌گردانند ،تا روی دیگرش نیز با حرارت “ساج “ بپزد،در صورتی كه در روش قبلی خود“ساج“ را بر می‌گرداندند تا روی دیگر نان با حرارت مستقیم آتش بپزد، با “ساج“نوع دیگری نان به نام “لتیر“ نیز از خمیر ورز نیامده می‌پزند،كه برای نیازها ومصارف فوری است ،شیوه‌ی پخت آن نیز مثل نان“دورو“است نان‌های مخصوص مراسم آئینی و جشن‌ها و اعیاد به‌نام‌های :“سوركگ" (surokog) و “لتیرگ“(latirog) نیز باساج و با همان شیوه‌ی پخت نان“دورو“ می‌پزند. ،نان “تنور“ نیز یكی دیگر از نان‌های پرطرفدار و خوشمزه‌ی خانگی است كه برای پختن آن از “تنور“ استفاده می شود،تنور وسیله‌ای شبیه تنبوشه  به شكل مخروط ناقص به قطر50 و ارتفاع 100سانتیمتر است كه سفالگران قبلاً باگل خام می‌ساختند و اخیراً بعد از ساختن در كوره حرارت می‌دهند  تنور پیش‌ساخته را در زمین كار می‌گذارند،برای پختن نان اول باید آن را با حرارت آتش كاملاً داغ كنند تا خمیر به آن بچسبد برای پختن این نوع نان خمیر را اول چانه می‌كنند بعد روی نان بنده پهن می‌كنند و به تنور می‌زنند چون پختن نان تنور هم سخت است و هم سوخت زیادی رامصرف می‌كند،گاه برای صرفه جویی  در بعضی خانه‌ها،نان‌پزی عمومی دایر می‌شد كسانی كه تنور نداشتند،یا بلدنبودند نان تنور بپزند ،خمیر و مقداری هیزم را به خانه‌ی مزبور می‌بردند، زن صاحب‌خانه برایشان نان می‌پخت و یك نان به عنوان دستمزد برمی‌داشت بخش عمده‌ای از مواد اولیه‌ی خوراك مردم میبد تا یكی دو دهه قبل حبوبات تشكیل می‌داد،بااین حال مصرف گوشت هم معمول بود و هر كسی برای گوشت مصرف زمستانی خود در طول بهار و تابستان گوسفندی را به پروار می بست و در اول زمستان آن را می كشت ،چون یخچال نداشت برای نگهداری گوشت یاآن را  قرمه (qorma) می‌كرد،یا به نی می‌كشید و در جای خنك نگه  می‌داشت و در طول زمستان به مصرف می رسانید، برای تهیه‌ی “قرمه “گوسفند می كشتند و آن را درسته در“كماجدان “( نوعی دیگ دهان گشاد) بزرگ بدون آب می‌پختند و برای نگهداری و پیش‌گیری از فسادآن را  در كوزه سفالی و لعاب دار    (dura)ریخته مقداری پیه آب می‌كردند و روی آن می‌ریختند،تاهوا به آن نرسد، قرمه را حتماً باید بدون آب بپزند، در غیر این صورت نگهداری آن ممكن نبود و خراب می‌شد. با اسقاط (كله پاچه سیرابی) گوسفند نیز غذای مطلوبی به نام “كله گیپا“ (kallagipâ) می‌پزند و همه‌ی فامیل را به خوردن آن دعوت می‌كنند، “كله گیپا“ نوعی دلمه است كه برای پختن آن عدس و نخود لپه نیم پز می‌كنند و باگوشت سرخ شده و كمی برنج مخلوط كرده روغن پیاز می‌زنند و آماده می‌گذارند ، بعد یك شكنبه را به قطعات كوچك تقسیم كرده از هر قطعه  با نخ كیسه‌ی كوچكی می‌دوزند، سپس كیسه را از مواد آماده شده مزبور پر می‌كنند چند دانه آلوچه خشكه یا آلو بخارا یاكشمش  لای موادمی‌گذارند و سرآن را نیز می‌دوزند ،و آن ها را در دیك آب گوشت كله می‌گذارند تا بپزد، برای پیش‌گیری از تركیدن دلمه درحین پختن  با وسیله‌ی نوك تیزی چند جای آن را سوراخ می‌كنند. تا دهه 50-40 بخش عمده‌ای از رژیم غذایی مردم را “آش“ تشكیل  می داد كه بسیار متنوع بود،و معمولاً بدون گوشت یا با گوشت كمی می‌پختند، و گاه مواداصلی آن از تولیدات خودشان بود رایجترین آش ها عبارتند از : ادامه دارد 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر