تبلیغات
میبدشناسی جانب اللهی - چکیده ی چهل گفتار در مردم شناسی میبد ( دفتر 4 ) 11- مسگری


Admin Logo
themebox Logo
تاریخ:یکشنبه 19 بهمن 1393-05:11 ب.ظ

چکیده ی چهل گفتار در مردم شناسی میبد ( دفتر 4 ) 11- مسگری

 

11- مسگری :  برای ساخت ظروف مسی ورق مسی كه دركارخانه فشرده و پرس  می شد اول آن را با چكش نازك و آماده ی  استفاده می كردند . برای این كار چند نفر دور ورق می نشستند و دسته جمعی آن قدر به آن چكش می زدند ، تا نازكی آن به حد مطلوب برسد . مسگران دیگر این ورق ها را ازآن ها می خریدند و یك بار دیگر به اصطلاح "آتیش كاری "می كردند ؛ یعنی چكش می زدند   و ورق را نازك تر می كردند و با آن انواع ظروف را می ساختند . ظروفی كه می ساختند بعضی مثل تاس حمام یك تیكه بود . كماشدون یا”غلف “  (γelef) تا10 كیلویی آن را یك پارچه می ساختند به این ترتیب كه اول چكش می زدند ، و به شكل دوری( بشقاب ) در   می آوردند ، سپس روی سندان می گذاشتند ، وگود كرده تبدیل به كماجدان می كردند . ا ما كماجدان بزرگ یك پارچه نبود بدنه وكف آن را جداگانه می ساختند ، بعد آن دو را به هم جوش می دادند . بعضی ظروف مثل آفتابه 13 قطعه بودكه باید به هم جوش می دادند . برای جوش دادن از لحیم خاصی كه خودشان می ساختند ،  استفاده  می كردند  .

شیوه ی تهیه لحیم : لحیم را با روی و برنج خا لص می ساختند . روی خا لص  از  باطری ها ی فرسوده یا با ذوب كردن ظروف قدیمی و برنج خا لص مثل زنگ های شتری به دست می آوردند . ماده ی مذاب آن ها را مخلوط كرده در قالب می ریختند . این ماده حالت شیشه ای پیدا می كرد سپس آن را با چكش درهاون مخصوص می كوبیدند  . بعد با ا لك  می بیختند كه كاملاً نرم  شود  .

جوش كاری : برای جوش كاری لبه ی دو قطعه را دندانه دار می كردند كه به هم قفل شود. سپس پودر لحیم را در محلی كه می خواستند ، جوش بدهند ،              می پاشیدند و روی آن یك ماده ی  معدنی شبیه نشاسته به نام  "تنه كار"  ) (tanakâr  می ریختند و دركوره كه با دم و زغال غیچ كار می كرد  می گذاشتند . دركوره جوش ها آب می شد و همه جا را می گرفت . دوباره با چكش صاف می كردند و می سابیدند . این بهترین جوشكاری بود . درجوشكاری آفتابه هم كه از قطعات متعدد ساخته می شد ، فقط  برای جوش دادن بدنه اش كه دو تیكه بود از همین روش استفاده می كردند . ولی دستگیره و لوله نیازی به دندانه كاری نداشت . 

سفیدكاری  : ظروف مسی را بعد از ساخت سفید می كردند  به كسی كه مس را سفید می كرد " سفیدگر" یا".قلعی گر" (qaleygar) می گفتند . ظروفی مثل كاسه تمام سطوح داخلی وخارجی آن سفید می شد ؛ ولی دیگ وكماجدان و ظروف پخت و پز فقط سطح داخلی آن را سفید می كردند . بعضی ظروف مثل آفتابه فقط سطح خارجی آن سفید می شد .  ظروفی راكه مصارف خوراكی وپخت وپز داشت  حداقل سالی یك بار باید سفید می كردند ، موادلازم  برای سفیدكاری قلع و نشادر بود . نشادر را لای پنبه می كردند و به ظرف می مالیدند . نشادر ظرف را باحرارت خود داغ می كرد . وقتی دود از آن بلند می شد  زمان مالیدن قلع بود . ورق قلع را با دست روی ظرف می مالیدند و با پنبه به همه جای ظرف می كشیدند . قلع با حرارتی كه نشادر ایجاد كرده بود  ذوب می شد . با این حال برای این كه همه جای ظرف یك رنگ بشود ، ظرف را گرم  می كردند  ، بعد در آب می زدند ، سپس كمی خاكستر به آن می مالیدند كه برق بیفتد . بعد با كهنه ی تمیز خشك می كردند . برای سفید كردن ظروف كهنه و مصرف شده باید قبل از سفیدكاری "مس مالی"  كنند  تا    چربی های آن كاملاً پاك شود . برای این كار مقداری شن در ظرف می ریختند و یك قطعه تیماج روی آن  می انداختند . سپس در داخل ظرف روی تیماج می ایستادند و با چرخاندن كمر وچرخش نیم دایره ای پا ظرف را می سابیدند . این كاررا آن قدر ادامه می دادند ، تا ظرف مثل مرحله ی نوساز قرمز می شد بعد آن را سفید می كردند  .

 

11-cupper works: for fabrication of cupper appliance which was fabricated by pressing the metal sheet, at first the worker would make the plate thin and flat in order to be prepared and sent under the pressing. For this purpose, several workers would seat around the plate and hammer it as much to be thin enough and suitable for the purpose. Some other cupper smiths would buy the semi- fabricated plates and would fire and hammer it again. So the plate would become thin and then he would manufacture household appliance. Some of the fabricated appliance were made out of one piece of metal like the water bowl used in bathroom. Stew pans (skillets) or “komâšdun’ or ‘Yelef” were made out of also one piece plate. So that workers would hammer it first and would make it like a dish or ‘dowry’. Then they would put the dish on anvil and would deepen it to take the shape of  a stew-pan (or skillet). But a big stew pan was not made out of one piece. But rather the workers would make the body and the bottom separately. Then they would solder the two piece together. Some appliance were made  of even 13 pieces which were soldered one to each other. For welding, the cupper workers would use a special solder which they would make it themselves. 

The method of solder preparation: the solder was actually an alloy of zinc and pure brass. They would reuse the zinc which was incorporated in old used battries. Or they would aquire the metal by boiling old pots and appliance. The brass was also acquired by melting the camel bells. The melted alloy of the two metals was poured in a mould. The substance was in the shape of a crystal. Then the workers would strike it in a mortar and they would sift it with a fine hair sieve.

Welding: in order to join and weld two pieces of a metal, the edge of each piece was toothed and serrated in order to lock the two piece to each other. The welding powder was put on the spot of welding. They would use another substance which was called ‘tanakâr’ and would put the welded piece in an oven in which charcoals and ‘γič’ which was dried wild desert bushes were burned. The welding  melted down when fired in oven and it would cover everywhere. Then they would hammer it. In order to get flat and then it was pulverized. This was the best quality welding. In welding ewer, which was made of several pieces of cupper, the welding was used only for the main body which was made out of two pieces. But there was no need for the handle and the pipe to be serrated.

Whitening: the cupper appliances were whitened after fabrication. The main materials for whitening the cupper were tin and ammonium chloride (sol ammoniac). The ammonium chloride was put on a piece of cotton and someone would rob the metal by that piece of cotton. The ammonium chloride would intensify the temperature of the metal. When the smoke of ammonium chloride was emitted, tin layer was robed on the surface and the robbing by cotton would expand and spread the layer. The tin was melted down by the intensified temperature that was made by ammonium chloride. Anyhow, in order to have the tin layer cover everywhere on the surface and give a harmonized color, the metal pot was warmed and then put in cold water. Then some ash was put on the surface and a worker would rob the surface for shinning the tin. Then the surface was dried by a piece of cloth. For whitening of old used metal appliance, the cupper smith had to cover the appliance by robbing the cupper on the surface and cleaning the fat. So some sand was put on the metal pot, then a piece of leather was used to rob the surface and pulverize the metal pot by turning in a semi-circle turning and move of a worker, he would pulverize the metal so much and would continue the job so that the cupper look shinny as a new metal and then they would whiten the pot.

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 


samadi
یکشنبه 19 بهمن 1393 06:30 ب.ظ
.
samadi
یکشنبه 19 بهمن 1393 06:21 ب.ظ
.
samadi
یکشنبه 19 بهمن 1393 05:44 ب.ظ
.
یه دنیا امید
یکشنبه 19 بهمن 1393 05:15 ب.ظ
از تصادف جان سالم به در برده بود و می گفت :
زندگی اش را مدیون ماشین گران قیمتش است ...
و خدا همچنان لبخند می زد ..

سلام
پیش من هم بیاین خوشحال میشم
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر