تبلیغات
میبدشناسی جانب اللهی - چکیده ی چهل گفتار در مردم شناسی میبد ( دفتر 4 )


Admin Logo
themebox Logo
تاریخ:چهارشنبه 21 آبان 1393-08:01 ب.ظ

چکیده ی چهل گفتار در مردم شناسی میبد ( دفتر 4 )

 

9- خراطی : ابزار كار عمده­ی خراط به شرح زیر است :

1- 9- مته : ازا نواع  شماره های  5 ، 10 ،12و15 برای سوراخ كردن  وسایلی كه    می سازند كاربرد دارد   مته ها همه خشكه و از جنس فولاد است و اگر زمین بخورد ، می شكند . آهنگران این مته ها را از سوهان های كهنه و ازكار افتاده    می سازند . و آب دیده می كنند كه برنده و مقاوم باشد .    

2- 9- كارگاه : دستگاهی است كه از دو قطعه چوب كشویی ساخته شده و شامل اجزاء زیراست :

1- 2- 9- تخته كار گاه : تخته صافی است ، به عرض  50 سانتیمتر كه روی آن سوراخ های متعددی در فاصله یك سانتیمتری وجود دارد .

 2- 2- 9- روئونه (rowouna) : چوب باریك بلندی شبیه خط كش و متحرك است . طول دستگاه 20/1 و پهنای آن  20 سانتی متراست و دارای دو پایه است كه یكی    ثابت و دیگری متحرك است  . در سر هر پایه میله ی نوك تیز مثلثی شكل به نام  مرغك نصب شده است كه  قطعه ی ساخته شده را بین آن دو قرار داده و به ا ندازه ی  آن تنظیم و سپس با قرار دادن میخ درسوراخ خط كش پایه متحرك را ثابت می كنند تا قطعه به همان حال روی دستگاه تثبیت شود .  این وسیله بیشتر هنگام كاركردن با مته یا برای رنگ آمیزی و تراش مورد استفاده قرار می گیرد .

 3- 2- 9- پیشگاه : تخته خط كش مانند مكعب مستطیل است كه كاربردزیادی دارد  زیرا خراط در بسیاری از موارد باید هم زمان با چهار دست و پا كار كند . درچنین مواردی "پیشگاه "را به قطعه ی درحال ساخت تكیه می دهد و پاروی آن می گذارد در واقع هم نقش محافظ پا را دارد و هم تكیه گاهی است  برای دست ، در نگه داشتن ابزاری كه برای تراش و رنگ آمیزی و نظایر آن به كار می برد .

مواداولیه خراط چوب بید و نی است ، وی از رنگ های خودساخته برای رنگ آمیزی و تزیین دست ساخت های خود استفاده می كند . ماده ی اصلی رنگ درخراطی اشترك  است . كه برای آماده سازی آن اول یك روز اشترك را درآب می خیسانند ، بعد10 دقیقه روی آتش حرارت می دهند ، تا ذوب و تبدیل به شیره شود . سپس هررنگ كه می خواهند به آن اضافه می كنند ، مثلا برای رنگ سیاه دوده ی ساج ( تابه نان پزی ) به آن می افزایند ، وبرای اخرایی گِلِ سرخ یا اخرا به آن اضا فه می كنند .

10- حلاجی : یكی دیگر از تولیدات صنعتی میبد نخ است كه زنان با چرخ های دستی می رشتند كمتر خانه ای بود كه یك یا دو نفر ریسنده نداشته باشد حتی بافته های پنبه ای (زیلو و كرباس) صادرات عمده ی میبد را تشكیل می داد ، بیشتر پنبه ی مورد نیاز ریسندگی از تولیدات داخلی تأمین می شد . كه كیفیت آن بهتر از پنبه ی  وارداتی بود . برای حلاجی باید دو مرحله طی می شد

1-10- كروزه چینی : چون در مرحله ی كروزه رونی یا برداشت محصول پنبه آن را با غوزه از بوته جدا می كردند ، برای حلاجی مجبور بودند وش آن را با دست از غوزه جدا كنند كه به این عمل "كروزه چینی" می گفتند و یكی از سرگرمی های مطلوب برای دورهم نشینی وگپ زدن بود ، اگر صاحب آن یا یك نفر در این جمع قصه گو یا طنزپردازخوبی بود كه میبد از این دست آدم ها فراوان داشت . برای بچه ها نیز فرصت خوبی بودكه بنشینند و ساعاتی مجذوب شیرین كلامی بزرگترها شوند

2-10- دونه بری (duna bori) : یعنی جداكردن پنبه دانه از پنبه یا محلوج كردن وش كه یك حرفه ی مستقل بود و ابزاری به نام "چخ دونه بری" (čax- e – dunabori) داشت  شیوه ی كار با چرخ بدین گونه بود كه "دونه بر" دو زانو در مقابل چرخ می نشست . و وش را لای دو تیر قرار می داد و دستگیره ی چرخ را می چرخاند وش بین دو تیرچرخ كه تقریباً مماس با یكدیگر بود قرار می گرفت و چون فاصله ی دو تیر برای عبور پنبه دانه كافی نبود پنبه دانه از وش جدا شده به مقابل "دونه بر" می افتاد . محلوج آن نیز از بین دو تیر عبوركرده  به طرف دیگر چرخ بیرون می رفت .

3-10- پنبه كاركنی : ابزاركار پنبه زن كمان حلاجی و"چك " (čak) یا مشته بود ، پنبه زن روی زمین می نشست  زانوی چپ خود را عمود بر زمین قرار می داد ، و دست چپ را در دستگیره ی كمان می برد و دست دیگر را از بازو روی زانو می گذاشت وكمان را به گونه ای كه "رود" یا زه  آن به طرف دست راستش باشد نگه می داشت .  سپس رود را مماس با محلوج می گرفت و با مشته به رود می زد ، برای تبدیل محلوج به پنبه حد اقل باید 10 مشته بزند . كمتر از این بزند نا قص است و پنبه كیفیت خوبی نخواهد داشت . دهمین مشته را تك ضربی می زنند و پنبه را كنار می گذارند . هر دو سه كیلویی كه زدند ، آن را " نلته " (nalta) می كنند .  "نلته "گلوله های تخم مرغ شكلی است كه برای سهولت حمل و نقل می پیچند . برای پیچیدن آن میله دوكی شكل چوبی  در اندازه و شبیه وردنه در دست راست می گیرند و با دست چپ پنبه را دور آن می پیچند  قطر هر"نلته " حدود ده سانتی متراست . مشته ی حلاجی 3كیلو وزن دارد و هرچه سنگین تربا شد ، پنبه ی بیشتر ی می تواند بزند. حلاج معمولاً هنگام كار باید سنگی زیر پا بگذارد كه تعادلش را حفظ كند ؛ یا اگر مشته روی پایش خورد ، آسیب كمتری بر آن وارد شود ، گرچه از دهه ی چهل میبد دارای كارخانه ی  پنبه پاك كنی بود ، ولی حداقل تا نزدیك به یك دهه بعد از تأسیس كارخانه هنوز حلاج ها ترجیح می دادند ، با دست كروزه بچینند و برای تهیه ی محلوج از چرخ "دونه بری" استفاده كنند  زیرا به تجربه دریافته بودند كه با دستگاه  برقی پوست  غوزه  و پنبه دانه با محلوج  مخلوط و پنبه ی آن خراب می شود . یاد گرفتن حلاجی كاربسیاردشواری بود و به تمرین زیادی نیاز دا شت . نوآموز باید مدت ها تمرین می كرد ،  تا رگ آرنج را كه روی زا نو قرار می گرفت ، به          اصطلاح خواب رود ( رگ خشك شود نه اینكه از كار بیفتد ، بلكه عادت كند) كه وقتی دركار مجبور می شود ،  مدت طولانی كمان را در دست نگه دارد ،  دستش  خواب نرود  . در مراحل اولیه هم دست خیلی درد  می گیرد و هم كسی كه وارد نباشد ، مشته راروی انگشت پا می زند  .




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 


foot issues
دوشنبه 27 شهریور 1396 02:24 ب.ظ
Hey there! I just wanted to ask if you ever have any problems with hackers?
My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing a few months
of hard work due to no backup. Do you have any solutions to protect against hackers?
What do you do for a strained Achilles tendon?
دوشنبه 30 مرداد 1396 05:04 ب.ظ
Keep on writing, great job!
Foot Problems
یکشنبه 15 مرداد 1396 10:23 ب.ظ
An impressive share! I've just forwarded this onto a friend who
had been conducting a little homework on this. And he actually bought me lunch simply because I found it for him...
lol. So let me reword this.... Thank YOU for
the meal!! But yeah, thanks for spending the time to talk about this matter here on your blog.
http://latricebrentnall.weebly.com
یکشنبه 15 مرداد 1396 04:24 ب.ظ
Unquestionably believe that which you said.
Your favorite reason seemed to be on the net the simplest thing to be aware of.

I say to you, I certainly get irked while people think about worries that they plainly do not know about.
You managed to hit the nail upon the top and also defined out the whole thing without
having side-effects , people can take a signal. Will probably be back to get
more. Thanks
Foot Issues
شنبه 14 مرداد 1396 09:41 ب.ظ
You really make it seem really easy together with your presentation but I in finding this topic to be actually
one thing which I feel I might by no means understand.
It kind of feels too complicated and very wide for me. I am looking forward in your subsequent publish, I'll attempt to get the hang of it!
willavrooman.hatenablog.com
جمعه 13 مرداد 1396 12:23 ب.ظ
Good day! I know this is kind of off topic but I was wondering if you knew where I could find a captcha plugin for
my comment form? I'm using the same blog platform as yours and I'm having trouble finding one?
Thanks a lot!
Foot Pain
شنبه 7 مرداد 1396 08:42 ب.ظ
Right away I am ready to do my breakfast,
once having my breakfast coming over again to
read other news.
BHW
دوشنبه 28 فروردین 1396 11:28 ق.ظ
Hello, this weekend is nice designed for me, as this
point in time i am reading this enormous informative article here at
my home.
نسترن
سه شنبه 6 مرداد 1394 07:16 ق.ظ
سلام عزیزم
وب خیلی خوبی داری
خوشحال میشم به منم سر بزنی
محمد
جمعه 29 اسفند 1393 03:18 ق.ظ
سلام

خیلی باحال بود مطالبت :)

با تبادل لینک موافقی؟

موافق بودی لینک کن بعد خبر بده لینکت کنم

@};-
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر