تبلیغات
میبدشناسی جانب اللهی - فهرست موضوعات دفاتر چاپ شده چهل گفتار


Admin Logo
themebox Logo
تاریخ:جمعه 4 آذر 1390-11:56 ق.ظ

فهرست موضوعات دفاتر چاپ شده چهل گفتار

فهرست موضوع دفاترچاپ شده
دفتراول: فرهنگ وفن آوری قنات

گفتاراول: فناوری حفرقنات

گفتاردوم: نظام های سنتی سنجش زمان

گفتارسوم: مدیریت توزیع و تقسیم آب قنات

گفتار چهارم:مدیریت حفاظت و نگهداری قنات

گفتار پنجم: نقش قنات درمعماری سنتی

گفتارششم:نقش قنات در ریخت شناسی بافت سنتی میبد

دفتر دوم: مرد م شناسی خوراك،پوشاك، مسكن

گفتارهفتم: خوراك

گفتارهشتم: پوشاك     

 گفتارنهم:معماری مسكن      

گفتاردهم:معماری اماكن ( اماكن عمومی، اماكن مذهبی)    

گفتاریازدهم: تحلیل فضائی مسكن و فرهنگ سكونت   

گفتاردوازدهم : مردم شناسی شهری      

دفترسوم:نظام تولید(كشاورزی،باغداری،
دامداری ،صنایع دستی بومی)
گفتارسیزدهم :كشاورزی       

گفتارچهاردهم:باغداری 

گفتارپانزدهم:صنایع بومی نخ ریسی و نخ بافی (1-چخ ریسی 2-كرباس بافی 3-زیلوبافی  4-پلاس بافی  )

گفتارشانزدهم: موتابی و قالی بافی

گفتارهفدهم: سفالگری         
گفتارهیجدهم :نقش و نگارهای عامیانه
این دودفتر دریک مجلد ودر 549 صفحه با 29 صفحه چکیده انگلیسی به
 چاپ رسیده است

دفترچهارم ( در634 صفحه با چکیده انگلیسی )

گفتار نوزدهم : صنایع كهن میبد (حرفه ها وپیشه ها )   

گفتار بیستم : كویتی ها ( مهاجرین فصلی  )              

گفتار بیست و یكم :  مالكیت وحقوق عرفی (با ضمیمه بیش از70 سندهمراه تحلیل محتوای آن ها

گفتار بیست و دوم  : پزشكی سنتی و عا مه ( بامعرفی بیش از 80 نوع گیاه وکانی های مورد استفاده درپزشکی سنتی میبد )          گفتار بیست و سوم :  واحد های ا ندازه گیری  ، گاهشماری

گفتار بیست و چهارم :  مكتب ومدرسه  

    فهرست  دفتر پنجم زیرچاپ

دفترپنجم : ادبیات شفاهی ( در 480 صفحه با چکیده انگلیسی )

گفتار بیست و پنجم : گویش میبد                            

گفتار بیست و ششم : قصه  ،  متل ( در این بخش 65قصه و متل با گویش اصلی ضبط شده است که 45 مورد آن با طبقه بندی آرنه/ تومپسون تطبیق می کند  )       

گفتار بیست و هفتم :  ضرب المثل ، 

گفتار بیست و هشتم  :  ترانه ، لالائی ، تمثیل ، چیستان  و معما  

گفتار ضمیمه : تحلیل محتوای قصه ها و مثل ها         

 چكیده 18گفتار دفاتر اول تاسوم

سلسله گفتارهای مردم شناسی میبد در 8  دفتر تنظیم شده است ، دفتر اول كه اختصاص به فن آوری قنات دارد، درسال 1383 , دفتردوم وسوم دریك مجلد درسال 1386به چاپ رسید ، دفتر چهارم وپنجم نیز زیر چاپ است  در ذیل مروری به مضامین سه دفتر چاپ شده خواهیم داشت . درفرصت های بعدی به مرور حداقل       مقاله های جالب تر دفاتر مزبور را به این وبلاگ منتقل خواهم کرد

چكیده دفتراول

سابقه وآمار قنات:در دفتر اول از سابقه قنات در یزد گفتیم كه تاریخ های محلی حفر اولین قنات به نام ده آباد در یزدرا همزمان با بنای شهر و به اسكندر نسبت می دهند،ولی سابقه میبد و برخی از روستاهای آن را به دوره ساسانیان و شاهزادگان یا بزرگان ساسانی محدودكرده اند ،درصورتی كه  بنای  نارین قلعه اولین مجموعه مسكونی میبدرا مربوط به دوره حضرت سلیمان دانسته اند ،  یافته های جدید باستان شناسی نیز پیشینه سكونت در این قلعه را به اواخر هزاره سوم و اوایل هزاره دوم پیش از میلاد می رساند،  به هرحال چون هستی میبد به قنات است ، و طبق اسناد موجود بنای هر روستا بخصوص   از دوره ساسانیان به بعد با حفر قنات همراه بوده است بنابراین قدمت قنات هم درمیبد باید تناسبی با این سابقه داشته باشد. امروزه تعداد قنات های دایر یزد در    حوزه های: رستاق ، میبد ، اردكان و دشت های نیمه كوهستانی مهریز و تفت 367 رشته با تخلیه سالانه 210 میلیون متر مكعب و قنات های كوهستانی 370 رشته با تخلیه سالانه 6 میلیون متر مكعب است. در قدیم میبد با داشتن بیش  از 96 قنات شهرت داشته است ، از این تعداد60 قنات آن  تا سال1971 میلادی (1334 شمسی) دایر بوده است ،سابقه برخی از قنات های میبد به 600سال می رسد در وقفنامه ربع رشیدی مربوط به قرن هشتم هجری نام بیش از 25  قنات میبد آمده است ، كه برخی از آن ها هنوز دایراست ،طول قنات های میبد از5 تا48كیلومتر ،و عمق مادرچاه آن ها حداكثر74 متر وحداقل 50متر است .نوع مالكیت  در اكثر قنات ها به صورت اشتراكی و بعضا وقفی  بوده است .

شیوه حفرقنات: برای حفر قنات ،اول درنقطه ارزیابی شده قبلی  چاهی به عنوان “لیسو“ حفر   می كردند  اگرآ ب دهی چاه مطلوب بود ن را به عنوان “مادرچاه“ درنظر می گرفتند و پس از تعیین حریم كه با علامت گذاری در شعاع 3000 متر بود، محل حفر چاه های بعدی را مشخص می كردند ، برای این منظور اول باید شیب زمین محاسبه می شد، این كار به وسیله یك تراز  آبی یا بنائی، دو میله چوبی یا آهنی به طول 5/1متر و طنابی حداقل به طول 20 متر و ریسمانی برابر با اندازه عمق مادرچاه انجام می دادند ، استادمقنی اختلاف اندازه عمق چاه ها را  با بستن نخ یا سنجاق روی طنابی كه برابر با عمق چاه بود، مشخص می كرد،و قاعدتا هرجا ریسمان به آخر می رسید  همان جا مظهر قنات بود. مرحله بعدحفر     میله ها بود،معمولا پس از پایان حفر دومین چاه ، حفاری "كار"یا راهرو قنات برای اتصال چاه هابه یكدیگر نیز آغاز می شد ،گاه برای  سرعت عمل، هم زمان چند"چرخ  "یا گروه مقنی  هر یك دربخشی شروع به كار می كردند ، مثلا یك چرخ "شیب رو" بود یعنی در تره كار از مادر چاه به سمت مظهر شروع به حفر راهرو می كرد ،گروه دوم" بالارو " بود كه از خشكه كار یعنی چاه دوم شروع به حفر كرده به سمت گروه اول پیش می رفت ،  برای حفر راهرو نیز اول باید “راسی“ ببینند ، یعنی دو گروه بالا رو" و "شیب رو جهت حركت خود را برای رسیدن به هم مشخص كنند، در قدیم كه قطب نما نبود، اول در بالا تعیین جهت كرده سپس اندازه هارا  به پائین انتقال  می دادند،  به این ترتیب كه یك نفر دو نخ به طول برابر با عمق چاه به فاصله دو وجب  را به چوب یا تخته ای بسته و سنگ یا شاقولی را به آن  می آویخت. وچوب را دروسط دهانه چاه "لیسو"(مادرچاه )  در امتدادچاه هائی كه تراز شده بود قرار  می داد و همان جا می نشست،یك نفر نیز در بالای  چاه دوم می ایستاد، نفر اول روی زمین زانو می زد و چوبی كه در دهانه چاه بود  تامقابل چشم بالا می آورد، بعد یك چشم خود را بسته نخ ها را با چوب یا شخصی كه بالای چاه دوم ایستاده بود تراز می كرد، سپس درحالی كه نفراول بالای چاه نشسته بود یك نفر از چاه پائین می رفت ، و پشت نخ ها می نشست ، وقتی هر دو رشته نخ را منطبق برهم می دید، با نوك كلنگ در محاذات نخ ها روی دیواره  چاه  خطی می كشید و از همان جا ، شروع به كندن راهرو می كرد،  نفر مقابل (بالارو)كه بایددرچاه دوم راهرو را حفر كند تا به او برسد، نیز به همین شیوه جهت یابی می كرد، در اوایل كار هر یك متر كه می كندند و بعد ها هرچند روز یك بار برای پیش گیری از انحراف در مسیرخود با قراردادن شمعی در دیواره چاه و ترازكردن آن با نخ های مزبور، راست بودن راهرو را كنترل  می كردند.وقتی دو نیروی“ بالا رو“ و“شیب رو “، به هم نزدیك می شدند  ، برای این كه بفهمند به هم خواهندرسید یا نه ، با ته كلنگ به بدنه “كار“(راهرو)   می زدند ، نفر مقابل باشنیدن صدای ضربه و حركتی كه درگل یا خاك راهرو ایجاد می شد و به اصطلاح گل نفس می زد درمی یافت كه جهت حركت درست است یا نه ،برای تعیین شیب و اندازه راهرو نیز اندازه های اندام خود را معیارقرار می دادند،مثلا پهنای راهرو  باید مساوی با عرض شانه مقنی درحالتی  باشد كه دو دست را اول در امتداد بدن قراردهد، سپس   آن ها را از آرنج خم كند و مماس برهم روی شكم خود بگذارد،ارتفاع راهرو نیز باید تمام قد یاحداقل گردن شكن (ایستاده باگردن خم) باشد،برای یك نواخت بودن شیب كف راهرو نیز آب باید تا به زانو برسد.

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.